پرسش و پاسخ درمورد زانو

سوال – در مورد نرمی استخوان و تفاوت آن با پوکی استخوان و آرتروز توضیحاتی بفرمایید .

پاسخ – هر سه تای این بیماریها خیلی شایع است . نرمی استخوان دو وجه دارد یکی در بچه ها است که بعنوان راشیتیسم است که شایع ترین سن آن بین شش ماهگی تا سه سالگی است . یک وجه دیگر آن نرمی استخوان در بزرگسالان و میانسالان است که خیلی زیاد است . گاهی هم نرمی استخوان همراه با پوکی استخوان و آرتروز است . گاهی ممکن است که نرم استخوان مشکلاتی را ایجاد بکند که بیمار علت آنرا نداند . نرمی استخوان یکی از بیماریهای متابولیسم است و در بدن بعلت کاهش و کمبود کلسیم در بدن ایجاد می شود. کلسیم و فسفر دو عنصر ثابتی هستند که همیشه حاصلضرب آنها ثابت است . مثلا اگر فسفر کم بشود کلسیم بیشتر می شود . اگر این تعادل بهم بخورد مشکلاتی را بوجود می آورد . بطور کلی کمبود کلسیم در بچه ها می تواند بیماری راشی تیسم را بوجود بیاورد و در بزرگسالان بیماری استومالاشیا یا راشی تیسم بزرگسالی را بوجود می آورد . نرمی استخوان از شش ماهگی شروع می شود . وقتی بدن به دلیلی دچار کمبود کلسیم می شود یعنی از راه گوارش کلسیم را جذب نمی کند و کلسیم به بدن شیرخوار نمی رسد ،ممکن است که این به دلیل کمبود ویتامین دی باشد . تظاهرات کمبود کلسیم در بچه ها بیشتر در جاهایی است که بیشترین فعالیت رشد را دارند که بیشتر در انتهای استخوانهای بلند بچه ها است مثلا در استخوانهای قسمت ران هم در قسمت بالا و هم در قسمت پایین واطراف زانو بیشترین فعالیت استخوان سازی بچه ها است و تظاهر راشی تیسم بیتشر در جاهایی است که بیشترین فعالیت رشد را دارند و تغییر شکل در استخوانها در همان محل ها ایجاد می شود. منبع ویتامین دی در بدن پوست است که این ویتامین فعال نشده است . وقتی نور آفتاب یا اشعه ی ماواری بنفش به بدن می تابد این ویتامین دی غیر فعال به ویتامین دی فعال تبدیل می شود که این ویتامین دی فعال شده در لوله ای گوارش اثر می گذارد و باعث جذب کلسیم می شود . بچه هایی که در معرض آفتاب نیستند یا آپارتمان نشین هستند یا در جاهایی که هوا آلودگی دارد و نمی گذارد اشعه ی ماورای بنفش به اندازه نیاز به پوست آنها بتابد ، دچار کمبود ویتامین دی می شوند . خانمهایی که در کارگاههای قالی کار می کنند و مدتها آفتاب به آنها نمی رسد ، دچار کمبود کلسیم بخاطر کمبود ویتامین دی می شوند . یکی دیگر از راههای جذب ویتامین دی از طریق تغذیه است . در کشور ما بخاطر بالا رفتن سطح آموزش و فرهنگ مادرها و اصلاح تغذیه ی بچه ها ما خیلی کمتر راشی تیسم داریم . ویتامین دی در شیر مادر کم است و بخاطر همین است که در شیر خشک ویتامین دی اضافه می کنند یا به بچه ها قطره ی ویتامین دی داده می شود که آنها دچار کمبود ویتامین دی و در نهایت کمبود کلسیم و راشی تیسم نشوند . سطح کلسیم در بدن همیشه باید یک مقدار ثابتی باشد که بتواند فعالیت های فیزیولوژیک بدن انجام بشود زیرا یون کلسیم در فعل و انفعالات بدن نقش مهمی دارد . کسانی که دچار کمبود کلسیم هستند دچار گرفتگی عضلانی در خواب و بیداری می شوند . اگر سطح کلسیم خیلی پایین بیفتد ، ممکن است که مرگ ناگهانی ایجاد بشود . کلسیم نقش مهمی در هدایت های عصبی دارد . کمبود کلسیم در قدرت عضلات و انقباض عضلات اثر می گذارد و آنرا می کند . یا ممکن است که عصلات شل بشود و اسپاسم های دردناک و خطرناک در افراد ایجاد بشود. اگر به هر دلیل کلسیم کم بشود هورمون های بدن وارد کار می شوند و این کلسیم را از ذخیره ی استخوانی بر می دارند و وارد جریان خون می کنند تا فعل و انفعالات فیزیولوژیکی بدن ایجاد بشود و ادامه داشته باشد . منبع ذخیره کلسیم در استخوان ها است . وقتی این کلسیم کمبشود علاوه بر مشکلاتی که گفتیم ، بافت استخوان استحکام خودش را از دست می دهد . سیمان استخوان کلسیم است . وقتی استخوانها دچار کاهش کلسیم بشوند مثل پنیر نرم می شوند . کلسیم در بدن خیلی نقش دارد و وقتی این کلسیم کم بشود تمام سیستم فیزیولوژیکی بدن را از کار بیندازد . کلسیم بواسطه ی فعالیت ویتامین دی است که جذب می شود . ویتامین دی باید از طریق مواد غذایی یا دارویی به بدن برسد . و از طریق پوست هم ساخته می شود که حتما باید آفتاب به بدن بخورد تا این ویتامین دی فعال بشود . حالا اگر آفتاب نباشد ما قسمت زیادی از ویتامین دی را از دست می دهیم .

سوال – آیا علل ژنتیک هم در بیماری نرمی استخوان تاثیر گذار است ؟

پاسخ – در یکسری شرایط ژنتیک تاثیر دارد ولی در یکسری شرایط ممکن است که ویتامین دی باشد ،کلسیم هم باشد ولی فرد قدرت جذب آنرا ندارند . یعنی راشستیسم هایی که به ویتامین دی مقاوم هستند . اینها یکسری بیماری هستند . یکسری از کسانی که بیماری کلیوی دارند نمی توانند ویتامین دی را به فرم فعال تبدیل بکنند بخاطر همین کسانی که دیالیز می شوند نیاز به کلسیم خوراکی و ویتامین دی دارند . بیماریهای مختلف هم ممکن است که باعث بشوند که بیماری راشی تیسم در بزرگسالان ایجاد بشود. چیزی که ما شایع می بینیم بیشتر کسانی که از لحاظ مواد غذایی خوب ساپورت نمی شوند دچار این بیماری می شوند .

سوال – علائم راشی تیسم چیست ؟

پاسخ – راشی تیسم تمام استخوان ها را درگیر می کند . ولی تظاهرات آن بیشتر در استخوانهای بلند است . زیراصفحات رشد اینها باید کلسیم را سوخت بکند و استخوان را تشکیل بدهد وقتی کلسیم کم باشد بافت استخوانی معدنی و سفت نمی شود . اولین علائمش این است که استخوانهای بلند پهن می شوند . یعنی بالا و پایین زانویشان استخوانها پهن می شوند . علائمش در شیرخوار با ضعف عضلانی است . شیرخوارهایی که دچارکمبود کلسیم هستند ، ضعف عضلانی دارند ، بیخوابی ، بیقراری و حالت سستی دارند و اختلال در تکامل حرکتی دارند . آنها دیر می نشینند و دیر می ایستند و دیر راه می روند . آنها وقتی مدتی می خوابند چون استخوانهایشان نرم است ، پشت سرشان کاملا پهن می شود و سَر گردی خود را از دست می دهد . ملاج آنها دیرتر بسته می شود ، تاخیر در در آوردن دندان دارند ، شکمشان بزرگ می شود و ستون فقرات آنها دچار مشکل می شود و وقتی آنها شروع به راه رفتن می کنند چون استخوانهایشان نرم است استخوانها کاملا کج می شود و پاهایشان پرانتزی می شود . و در ضمن تمام استخوانهای آنها درگیر می شود. آنها از لحاظ هوش هیچ مشکلی ندارند .

سوال – آیا ممکن است که استخوانهای دست هم درگیر بشود؟

پاسخ – بله . استخوانهای بلند بیشتر درگیر می شوند ولی استخوانهای سر هم پهن می شوند و ستون مهرها هم تغییر می کنند پشت آنها کاملا گرد می شود و قوز می کنند. بستن پای بچه روش غلطی است که در چین خیلی شایع بود که بچه ها را قنداق می کردند . زیرا باعث در رفتگی مفصل ران می شود .
سوال – من یک دختر ده ساله دارم . شبها زانوهایش درد می کند . دکتر می گوید مشکلی ندارد و می گوید که برای رشدش است . من باید زانوی او را گرم کنم تا خوابش ببرد . راهنمایی بفرمایید .

پاسخ – ما در بچه ها انتظار درد نداریم . اگر ما دردی احساس کردیم باید آنرا جدی بررسی بکنیم . ممکن است که بیماریهای التهابی باشند یا مشکلات مادرزادی در منیکس ها باشد که باعث درد زانو می شود . بچه هایی که کف پایشان صاف است در آخر شب ممکن است که دچار دردزانو بشوند . علت درد بایستی بررسی بشود . یکی از دلایل شایع درد رشد است . بچه هایی که دارند رشد می کنند و صفحه ی رشدشان باز است معمولا دچار درد اطراف مفاصل می شوند . اگر دلیل یا بیماری خاصی نباشد ، این درد ، درد رشد است .

سوال – پسر سیزده ساله ای دارم که هنگام نشستن دچار درد شدید زانو می شود . یک پزشک گفته که باید کچ گرفته بشود ولی پزشک دیگر گفته که باید کلسیم مصرف بکند . وزن پسر من پنجاه کیلوگرم است . توصیه ی شما چیست ؟

پاسخ – بیمار باید دیده بشود و تشخیص داده بشود ولی دراین سن رشد ، معمولا بخاطر کشیدگی صفحات رشد است که درد ایجاد می شود و پس از بسته شدن صفحات رشد اینها برطرف می شود و خطری هم ندارد . دراین مدت بخاطر درد ما می توانیم داروهای ضدالتهاب به بیمار بدهیم یا از زانوبند استفاده بکنند . اینکه این دردها با کلسیم خوب بشود درست نیست .

سوال – در مورد درمان توضیحاتی بدهید .

پاسخ – راشی تیسم علائمش خیلی زیاد است ولی درمان آن راحت است . اگر پزشک زود متوجه بیماری بشود بیماری بین شش تا ده هفته درمان می شود . از اولین آمپول ویتامین دی که به کودک تزریق می شود بعد از دو هفته ما علائم خوب شدن آن را می بینیم . برای بهبودی پرانتزی پا ، باید از بریس استفاده بشود تا بیشتر نشود. اگر رشد تمام بشود و دفرمیتها بماند ، باید عمل جراحی انجام بشود . ولی قبل از بسته شدن صفحات رشد اینها خود بخود با استفاده از فیزیوتراپی و بریس قابل درمان است ولی در بزرگسالان فرق می کند . در بزرگسالان گاهی با درد به ما مراجعه می کنند و در عکس شکستگی هایی دیده می شود . افرادی که گیاهخواری می کنند و چربی مصرف نمی کنند زیرا ویتامین در محلو در چربی است ،دچار راشی تیسم می شوند یا افرادی که جذب گوارشی کلسیم ندارند . درمان تمام اینها مصرف کلسیم و ویتامین دی است .

سوال – من هجده سال دارم و وقتی راه می روم دچار زانو درد می شوم یا اگر چهار زانو بنشینم زانودرد می گیرم علت چیست؟

پاسخ – یکی از علل شایع درد زانو در جوانها سائیدگی کشک است که اینها معمولا دردی در جلو زانو دارند . این افراد با فعالیت های ورزشی و نشست و برخاست ممکن است که زانویشان درد بگیرد ، ممکن است که پیش زمینه ی این درد ها انحرافی در ساق پا باشد . توصیه ی من این است که حتما به پزشک ارتوپد مراجعه بکنند تا علت سائیدگی کشک مشخص بشود و اینها معمولا با فیزیوتراپی و زانوبند درمان می شوند .

سوال – من بیست و دو سال دارم و هنگام نشستن و بلند شدن زانوهایم صدا می دهد . آیا حرکات جهشی برای من مضر است ؟

پاسخ – صدای زانو ، علتش سائیدگی کشکک است . این صدا هم می تواند دردناک بشود و هم باعث زیاد شدن سائیدگی کشکک بشود. توصیه ی من این است که به پزشک مراجعه بکنند تا علت صدا مشخص بشود و بر اسسا آن درمان بشود و اگر این بخاطر سائیدگی کشکک باشد حرکات ورزشی خیلی مناسب نیست .

سوال – من بیست و هشت سال دارم و زانوی چپم درد می کند. من بعلت مشکل معده و کلیه اصلا لبنیات مصرف نمی کنم . آیا ممکن است این بخاطر کمبود کلسیم باشد ؟

پاسخ – درد های ناشی از کمبود کلسیم دردهای منتشر است . یعنی ممکن است که درد در ستون فقرات و پشت ، لگن و در استخوانهای بلند باشد . این درد متمرکز در زانو بخاطر کمبود کلسیم نیست . ایشان باید به پزشک مراجعه بکنند تا علت مشخص بشود .

سوال – آیا پای پرانتزی در بزرگسالان جزو جراحی های زیبایی بحساب می آید ؟

پاسخ – من بعنوان یک ارتوپد اینمشکل را بعنوان زیبایی نمی شناسم . ما هیچ وقت کسی را بخاطر زیبایی عمل نمی کنیم . هر پایی که انحراف داشته باشد باید اصلاح بشود . وقتی انسان می ایستد ساق پا و ران باید در یک راستا باشند و باید ساق پا هشت درجه به سمت بیرون باشد . وقتی این از مسیر خود ش انحراف پیدا بکند و به سمت داخل برود ،اثراتش را روی مفصل زانو می گذارد و اول با سائیدگی شروع می شود و بعد منجر به آرتروز می شود. شیوع ساق پای پرانتزی یا ایکس مانند خیلی زیاد است . بیمه های تکمیلی این هزینه ها را قبول می کنند . در این عمل جراحی پزشک باید خیلی دقیق باشد مخصوصا درمورد طول و زاویه اصلاح و عوارضی که دارد . ما براحتی بیمار را جراحی نمی کنیم مگر اینکه تشخیص بدهیم که برای بیمار نیاز است . در سن بالا بخاطر پوکی استخوان و آرتروز، آنها دچار دفرمیته های خیلی شدیدد می شوند که اگر از شصت سال به بالا باشند باید تعویض مفصل بشوند و این یک عمل زیبایی نیست . این افراد گاهی این قدر درد دارند که تمام سیستم زندگی شان مختل می شود . ما اینها را عمل می کنیم .

سوال – آیا امکان جراحیافزایش قد وجود دارد ؟

پاسخ – بلندکردن قدعوارض بسیار زیادی دارد و من خود زیر بار آن نرفته ام . ما در کتب علمی چیزی بعنوان بلند کردن قد نداریم . ما هیچ وقت قد انسان سالم را بلند نمی کنیم . ما در کسانی که بیمار هستند و دوتا پایشان با هم برابر نیست این کار را انجام می دهیم . ما وقتی جراحی انجام می دهیم که بخواهیم پای کوتاه را به اندازه ی پای بلند بکنیم . ما نابرابری اندام را عمل می کنیم ولی ما به هیچ وجه یک انسان سالم را بعنوان اینکه قدش را بلند کنیم عمل نمی کنیم . توصیه میشود برای افزایش قد از روش های غیر جراحی مثلاافزایش قد با ورزش استفاده کنید.